AOW en de vergrijzing

Wij leven in een vergrijzende maatschappij. Uiteraard heeft deze vergrijzing ook de nodige gevolgen voor pensioenvoorzieningen.

De basispensioenvoorziening in Nederland is in eerste instantie de AOW. Iedereen die vanaf zijn 15e tot zijn 65e ingezetene is geweest van Nederland heeft vanaf zijn of haar 65e recht op een uitkering uit hoofde van deze AOW. De hoogte van de uitkering is afhankelijk van de burgerlijke staat. Anno 2003 bedraagt de uitkering voor een ongehuwde een bedrag ad circa EUR 11.000 en voor een gehuwde circa EUR 8.000 bruto per jaar.

Sinds 1 april 1985 is de AOW verzelfstandigd. Dit houdt in dat elke Nederlander een zelfstandig recht op AOW heeft. In geval van gehuwden betekent dit dat op het moment dat de eerste persoon 65 wordt hij of zij EUR 8.000 krijgt en op het moment dat de tweede persoon 65 wordt hij of zij tevens EUR 8.000 bruto per jaar ontvangt. Aangezien het in Nederland nog steeds veelvuldig voorkomt dat een man gehuwd is met een jongere vrouw, bestaat er dus een periode waarin men slechts eenmaal de AOW ontvangt. Dit wordt het zogenaamde AOW-gat genoemd.

Tot aan 2015 wordt dit opgelost door de zogenaamde toeslagenwet. Zodra de man 65 is en zijn vrouw nog niet, verkrijgt de man een toeslag op zijn AOW van maximaal het bedrag dat de vrouw zou ontvangen als ze al 65 zou zijn geweest. Deze toeslagenwet komt per 1 januari 2015 te vervallen. Overigens geldt hetzelfde als de vrouw ouder is.

De achterliggende reden van deze aanpassingen is gelegen in het feit dat onze samenleving vergrijst. Een bijkomend probleem bij de AOW is vervolgens dat hier niet het systeem van kapitaaldekking geldt maar het zogenaamde omslagstelsel. De huidige beroepsbevolking  financiert de uitkeringen van de huidige AOW-gerechtigden. Aangezien er in verhouding steeds minder werkenden en steeds meer AOW-gerechtigden komen, ontstaat een financieringsprobleem.

Als er niets wordt gedaan zal de AOW binnen afzienbare tijd onbetaalbaar worden voor de huidige beroepsbevolking. Aangezien Nederland nogal gehecht is aan de verzorgingsstaat die de laatste 50 jaar is gecreëerd, ligt het niet in de lijn der verwachtingen dat de AOW zal worden afgeschaft.

Er zijn uiteraard een aantal oplossingen voor dit probleem te bedenken, die echter allen de nodige gevolgen zullen hebben. Indien gekeken wordt naar de landen om ons heen, is wellicht nog de meest voor de hand liggende oplossing om de AOW-gerechtigde leeftijd te verhogen, zodat de  verhouding tussen beroepsbevolking en AOW-gerechtigden weer enigszins in de pas loopt.

Ga naar totaaloverzicht pensioen