Nieuw erfrecht

Het heeft lang geduurd, maar op 1 januari 2003 is het nieuwe erfrecht in werking getreden. Uitgangspunt van het nieuwe erfrecht is dat het vermogen van de overledene overgaat op de langstlevende ouder. De kinderen krijgen op hem of haar een vordering ter waarde van hun erfdeel. Die schuld wordt in principe pas afgelost als de langstlevende overlijdt. Volgens de wet hoeft er over deze vordering pas rente worden betaald als de wettelijke rente meer dan 6% bedraagt. Ook die rente hoeft pas worden betaald als de langstlevende overlijdt.

De nieuwe regeling zorgt er dus voor dat de langstlevende echtgenoot financieel beter achtergelaten wordt als er geen testament is opgemaakt. De kinderen erven wel, maar de gehele nalatenschap komt in handen van de langstlevende. Zo hoeft bijvoorbeeld niet het huis worden verkocht om de kinderen hun erfdeel te kunnen betalen. De weduwe of weduwnaar kan alles doen en laten met de erfenis, maar moet wel de eventuele schulden van de overledene afbetalen en de successiebelasting van de kinderen voorschieten. Het is dus mogelijk dat wanneer de langstlevende overlijdt er weinig of niets meer over is van de te vorderen erfdelen.

De rechten van de kinderen zijn in het nieuwe erfrecht behoorlijk beperkt. Wel hebben zij een aantal wilsrechten die zij bijvoorbeeld kunnen inroepen als de langstlevende ouder gaat hertrouwen of na het overlijden. Dan kunnen zij de eigendom van bepaalde spullen claimen tot maximaal de waarde van hun oorspronkelijke erfdeel. Zo kunnen de kinderen voorkomen dat bepaalde goederen uit de nalatenschap bij de stiefouder/ familie terecht komen. De hertrouwde ouder mag de spullen wel blijven gebruiken tijdens zijn leven. De erflater kan deze wilsrechten bij testament laten uitsluiten. Ook kan de erflater bij testament laten bepalen dat de vordering van de kinderen bij hertrouwen van hun nog levende ouder direct opeisbaar worden. De erfdelen van de kinderen moeten dan alsnog worden uitgekeerd.

Evenals nu kunnen kinderen en echtgenoten onder het nieuwe erfrecht bij testament onterfd worden. Als zij hierin berusten, krijgen zij niets. Als zij toch hun deel van de nalatenschap willen, kunnen zij een beroep doen op bepaalde wettelijke rechten die hun bij testament niet ontnomen kunnen worden. De omvang van deze legitieme portie is wel gewijzigd en kan alleen nog in geld worden gevorderd. Ongeacht het aantal kinderen bedraagt de legitieme portie voortaan de helft van wat het kind geërfd zou hebben als er geen testament was. De onterfde partner heeft helemaal geen recht op een legitieme portie. Wel kan er een beroep worden gedaan op het vruchtgebruik van de woning en inboedel.